Kardiyoversiyon Nedir?

Kardiyoversiyon, kalpteki bazı hızlı veya düzensiz ritim bozukluklarını tekrar normal ritme döndürmek için yapılan ritim düzeltme işlemidir.

En sık:

Atriyal fibrilasyon
Atriyal flutter
Bazı SVT türleri
Seçilmiş ventriküler taşikardiler

için uygulanır.

Halk arasında bazen:

Kalbe elektroşok
Ritim düzeltme
Kalbi normal ritme çevirme
Elektrikli şok tedavisi

şeklinde tarif edilir.

Ancak kardiyoversiyon, filmlerde görülen ani acil şok sahneleriyle aynı şey değildir.

Planlı elektrikli kardiyoversiyon çoğunlukla hastane ortamında, kısa süreli anestezi altında ve kontrollü şekilde yapılır.

Hasta işlem sırasında şoku hissetmez.

Kardiyoversiyon Kısaca

Merak Edilen	Kısa Cevap
Kardiyoversiyon nedir?	Bozulmuş ritmi normal ritme döndürme işlemidir
En sık ne için yapılır?	Atriyal fibrilasyon ve atriyal flutter
Elektrikli mi ilaçlı mı?	İkisi de olabilir; en sık elektrikli kardiyoversiyon kullanılır
Hasta şoku hisseder mi?	Hayır, kısa anestezi altında yapılır
İşlem ne kadar sürer?	Şok uygulaması saniyeler sürer; hazırlık ve takip daha uzun sürer
Açık ameliyat mı?	Hayır
Ablasyon mu?	Hayır
Ritim tekrar bozulur mu?	Evet, bazı hastalarda tekrar edebilir
Kan sulandırıcı gerekir mi?	AF/flutter süresi ve inme riskine göre gerekir
Aynı gün eve gidilir mi?	Birçok hastada kısa takip sonrası mümkündür

Kardiyoversiyon Ne Demektir?

Kardiyoversiyon kelime olarak kalp ritminin çevrilmesi, yani ritmin düzeltilmesi anlamına gelir.

Amaç, düzensiz veya hızlı çalışan kalbi tekrar sinüs ritmine döndürmektir.

Sinüs ritmi, kalbin doğal ve düzenli ritmidir.

Özellikle atriyal fibrilasyonda kalbin üst odacıkları düzensiz çalışır. Atriyal flutterda ise üst odacıklarda düzenli ama hızlı dönen bir elektriksel devre vardır.

Kardiyoversiyon bu ritim bozukluğunu o anda sonlandırıp normal ritmi yeniden başlatmayı hedefler.

Elektrikli Kardiyoversiyon Nedir?

Elektrikli kardiyoversiyon, göğüs üzerine yerleştirilen özel elektrotlar aracılığıyla kalbe kısa süreli ve kontrollü elektrik enerjisi verilmesidir.

Bu işlem sırasında cihaz kalbin ritmiyle senkronize çalışır.

Bu nedenle tıbbi adı:

senkronize elektriksel kardiyoversiyon

olarak geçer.

Amaç kalbi durdurmak değildir.

Amaç kalbin düzensiz elektriksel aktivitesini sonlandırıp normal ritmin yeniden başlamasına izin vermektir.

Kardiyoversiyon ile Defibrilasyon Aynı mı?

Hayır.

İkisi de elektrik enerjisi kullanabilir ama farklı durumlardır.

Kardiyoversiyon

Kalpte hâlâ organize bir ritim vardır. Cihaz şoku kalbin ritmiyle senkronize verir.

En sık atriyal fibrilasyon, atriyal flutter ve bazı taşikardilerde kullanılır.

Defibrilasyon

Hayatı tehdit eden ritimlerde, özellikle ventriküler fibrilasyon gibi acil durumlarda uygulanır.

Senkronizasyon gerekmez.

Yani planlı AF kardiyoversiyonu ile kalp durması sırasında yapılan defibrilasyon aynı şey değildir.

İlaçla Kardiyoversiyon Nedir?

Bazı hastalarda ritmi düzeltmek için elektrik yerine ilaç kullanılabilir.

Buna:

farmakolojik kardiyoversiyon

denir.

Bu yöntemde damar yoluyla veya ağızdan verilen ritim ilaçlarıyla kalbin normal ritme dönmesi hedeflenir.

Hangi yöntemin seçileceği:

ritim bozukluğunun türüne
ne kadar süredir devam ettiğine
hastanın tansiyonuna
kalp hastalığı olup olmamasına
ilaçların güvenli olup olmadığına
acil durum olup olmamasına

göre belirlenir.

Elektrikli kardiyoversiyon çoğu zaman daha hızlı sonuç verir.

Ancak her hastada ilk seçenek olmak zorunda değildir.

Kardiyoversiyon En Sık Hangi Ritimlerde Yapılır?

Kardiyoversiyon en sık şu ritim bozukluklarında kullanılır:

Atriyal fibrilasyon
Atriyal flutter
Bazı supraventriküler taşikardiler
Nabızlı ventriküler taşikardi
Bazı acil hızlı ritim bozuklukları

Ancak her çarpıntı kardiyoversiyon gerektirmez.

Bazı ritimler ilaçla, bazıları takip ile, bazıları ise kateter ablasyonu ile daha uygun şekilde tedavi edilir.

Atriyal Fibrilasyonda Kardiyoversiyon

Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıklarının düzensiz ve kaotik çalıştığı ritim bozukluğudur.

AF’de kardiyoversiyonun amacı:

ritmi sinüs ritmine çevirmek
çarpıntıyı azaltmak
nefes darlığını düzeltmek
yorgunluğu azaltmak
ritim kontrol stratejisini başlatmak

olabilir.

Ancak kardiyoversiyon AF’nin kök nedenini her zaman ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle bazı hastalarda ritim tekrar bozulabilir.

Kardiyoversiyon sonrası hastaya göre:

ritim ilacı
kan sulandırıcı
yaşam tarzı ve risk faktörü tedavisi
AF ablasyonu

gündeme gelebilir.

Atriyal Flutterda Kardiyoversiyon

Atriyal flutterda kardiyoversiyon çoğu zaman ritmi normale çevirebilir.

Ancak tipik atriyal flutterda altta yatan elektriksel devre devam ettiği için ritim tekrar edebilir.

Bu nedenle tekrarlayan tipik atriyal flutterda kalıcı tedavi seçeneği olarak flutter ablasyonu değerlendirilebilir.

Kardiyoversiyon flutter atağını sonlandırabilir.

Ablasyon ise flutter devresini hedeflemeyi amaçlar.

Bu iki işlem aynı değildir.

Kardiyoversiyon Ablasyon mu?

Hayır.

Bu hastaların en sık karıştırdığı noktalardan biridir.

Kardiyoversiyon

Ritmi o anda normale çevirmeyi amaçlar.

Elektriksel şok veya ilaçla yapılabilir.

Kalbin içinde kalıcı bir yanık veya dondurma hattı oluşturmaz.

Ablasyon

Ritim bozukluğuna neden olan elektriksel odağı veya devreyi kateterle hedefler.

Radyofrekans, kriyo veya PFA gibi yöntemler kullanılabilir.

Yani:

Kardiyoversiyon ritmi resetler.

Ablasyon ritim bozukluğunun kaynağını hedefler.

Kardiyoversiyon Kimlere Yapılır?

Kardiyoversiyon özellikle şu hastalarda değerlendirilebilir:

Atriyal fibrilasyon atağı olanlar
Atriyal flutter atağı olanlar
Hızlı ritim nedeniyle belirgin çarpıntı yaşayanlar
Ritim bozukluğu nedeniyle nefes darlığı veya halsizlik yaşayanlar
Nabız kontrolü zor olan hastalar
Ritim kontrolü hedeflenen hastalar
Uygun kan sulandırıcı hazırlığı yapılmış hastalar
Acil durumda tansiyonu düşen veya genel durumu bozulan hastalar

Ancak her AF veya flutter hastasına otomatik kardiyoversiyon yapılmaz.

Karar verirken:

ritim bozukluğunun süresi
pıhtı riski
hastanın şikâyeti
kalp fonksiyonu
sol atriyum büyüklüğü
daha önce ritmin tekrar edip etmediği
kullanılan ilaçlar
altta yatan hastalıklar

birlikte değerlendirilir.

Acil Kardiyoversiyon Ne Zaman Yapılır?

Bazı ritim bozuklukları hastanın tansiyonunu ve dolaşımını bozabilir.

Şu durumlarda acil kardiyoversiyon gerekebilir:

ciddi tansiyon düşüklüğü
bilinç bulanıklığı
şok bulguları
ciddi göğüs ağrısı
akciğer ödemi
ağır nefes darlığı
ritme bağlı ciddi dolaşım bozukluğu

Bu durumda amaç hastayı hızlı şekilde stabilize etmektir.

Acil kardiyoversiyon, planlı poliklinik kardiyoversiyonundan farklı bir durumdur.

Planlı Kardiyoversiyon Nasıl Yapılır?

Planlı elektrikli kardiyoversiyon birkaç aşamadan oluşur.

1. Ritim Değerlendirilir

Önce EKG ile hastanın ritmi doğrulanır.

Atriyal fibrilasyon mu, atriyal flutter mı, başka bir ritim mi olduğu anlaşılır.

2. Pıhtı Riski Değerlendirilir

AF veya flutterın ne kadar süredir devam ettiği öğrenilir.

Kan sulandırıcı kullanımı, inme riski ve gerekirse TEE ihtiyacı değerlendirilir.

3. Kısa Anestezi Verilir

Hasta kısa süreli uyutulur.

Bu sayede işlem sırasında ağrı veya şok hissi olmaz.

4. Senkronize Elektrik Şoku Uygulanır

Göğse yapıştırılan elektrotlar üzerinden kontrollü elektrik enerjisi verilir.

Gerekirse enerji seviyesi artırılarak tekrar şok uygulanabilir.

5. Ritim Kontrol Edilir

İşlem sonrası EKG çekilir.

Ritmin sinüs ritmine dönüp dönmediği değerlendirilir.

6. Kısa Süre Takip Yapılır

Hasta uyanana kadar ve ritim-tansiyon durumu stabil olana kadar gözlem altında tutulur.

Kardiyoversiyon Öncesi Kan Sulandırıcı Gerekir mi?

Bu konu çok önemlidir.

Atriyal fibrilasyon veya atriyal flutterda kalbin üst odacıklarında pıhtı oluşabilir.

Kardiyoversiyonla ritim normale döndürülürken bu pıhtının yerinden oynayıp beyne gitme riski azaltılmalıdır.

Bu nedenle özellikle:

AF veya flutter 48 saatten uzun sürdüyse
ritmin ne kadar süredir devam ettiği bilinmiyorsa
hastanın inme riski yüksekse

kan sulandırıcı tedavi ve/veya TEE ile pıhtı kontrolü gerekir.

Genel yaklaşımda planlı kardiyoversiyon öncesinde uygun hastalarda en az 3 hafta etkili kan sulandırıcı tedavi veya TEE ile pıhtı dışlama stratejisi kullanılabilir.

Bu karar hastaya göre verilir.

TEE ile Pıhtı Kontrolü Nedir?

TEE, yani transözofageal ekokardiyografi, yemek borusundan yapılan kalp ultrasonudur.

Bu yöntemle özellikle sol kulakçık ve sol atriyal apendiks bölgesi daha ayrıntılı görülebilir.

Kardiyoversiyon öncesi TEE şu amaçla yapılabilir:

kalpte pıhtı var mı?
sol atriyal apendiks içinde pıhtı veya yoğun dumanlanma var mı?
kardiyoversiyon güvenli şekilde yapılabilir mi?

Eğer pıhtı saptanırsa kardiyoversiyon genellikle ertelenir ve kan sulandırıcı tedavi düzenlenir.

Kardiyoversiyon Sonrası Kan Sulandırıcı Devam Eder mi?

Çoğu hastada evet.

Kardiyoversiyon sonrası pıhtı riski hemen tamamen ortadan kalkmaz.

AF veya flutter nedeniyle kardiyoversiyon yapılan birçok hastada işlemden sonra belirli süre kan sulandırıcı devam eder.

Uzun dönemde kan sulandırıcı gerekip gerekmediği ise yalnızca ritmin normale dönmesine göre değil, hastanın inme riskine göre belirlenir.

Yani:

“Ritim düzeldi, kan sulandırıcıyı bırakayım”

yaklaşımı doğru değildir.

Kan sulandırıcı kararı:

yaş
hipertansiyon
diyabet
kalp yetersizliği
daha önce inme
damar hastalığı
cinsiyet ve diğer riskler

dikkate alınarak verilmelidir.

Kardiyoversiyon Öncesi Nelere Dikkat Edilir?

İşlem öncesi hastadan genellikle şu bilgiler istenir:

ritim bozukluğu ne zaman başladı?
kan sulandırıcı kullanıyor mu?
ilaçlarını düzenli aldı mı?
daha önce inme veya pıhtı öyküsü var mı?
kalp kapak hastalığı var mı?
daha önce kardiyoversiyon yapıldı mı?
daha önce AF veya flutter ablasyonu oldu mu?
anestezi açısından ek risk var mı?

Ayrıca:

EKG
kan tahlilleri
elektrolitler
böbrek fonksiyonları
gerekirse ekokardiyografi
gerekirse TEE

değerlendirilebilir.

Kardiyoversiyon İçin Aç Kalmak Gerekir mi?

Planlı elektrikli kardiyoversiyon kısa anestezi altında yapılacağı için genellikle işlem öncesi belirli süre açlık gerekir.

Açlık süresi ve ilaçların nasıl alınacağı hastaya işlem öncesinde ayrıca anlatılmalıdır.

Özellikle kan sulandırıcı ilaçlar hasta tarafından kendi kendine kesilmemelidir.

Kardiyoversiyon Sırasında Hasta Şoku Hisseder mi?

Hayır.

Planlı elektrikli kardiyoversiyon kısa süreli anestezi altında yapılır.

Hasta uyutulduğu için elektrik şokunu hissetmez.

İşlemden sonra genellikle kısa sürede uyanır.

Bazı hastalarda göğüs cildinde hafif kızarıklık veya hassasiyet olabilir.

Kardiyoversiyon Ne Kadar Sürer?

Elektrik şokunun uygulanması saniyeler sürer.

Ancak tüm süreç:

hazırlık
damar yolu açılması
anestezi
şok uygulaması
ritim kontrolü
uyanma
kısa gözlem

ile birlikte daha uzun zaman alır.

Hastanede kalış süresi hastanın durumuna göre değişir.

Birçok planlı kardiyoversiyon işleminde hasta aynı gün taburcu edilebilir.

Kardiyoversiyon Başarı Oranı Nedir?

Elektrikli kardiyoversiyon, özellikle atriyal fibrilasyon ve flutterda ritmi o anda normale çevirme açısından çoğu hastada etkilidir.

Ancak başarı oranı tek bir sayı değildir.

Başarıyı etkileyen faktörler:

ritim bozukluğunun türü
AF’nin ne kadar süredir devam ettiği
sol atriyum büyüklüğü
kalp kapak hastalığı
obezite
uyku apnesi
tiroid hastalığı
daha önce kardiyoversiyon sonrası tekrar olup olmadığı
kullanılan ritim ilaçları

olabilir.

Atriyal flutterda kardiyoversiyonla ritmi çevirmek genellikle daha kolay olabilir.

Uzun süredir devam eden atriyal fibrilasyonda ise ritmin tekrar bozulma ihtimali daha yüksek olabilir.

Kardiyoversiyon Kesin Çözüm mü?

Hayır.

Kardiyoversiyon ritmi normale çevirebilir ama ritim bozukluğunu oluşturan zemini her zaman ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle bazı hastalarda:

ritim birkaç gün içinde tekrar bozulabilir
haftalar veya aylar sonra AF tekrar edebilir
tekrar kardiyoversiyon gerekebilir
ritim ilacı başlanabilir
AF ablasyonu değerlendirilebilir

Kardiyoversiyon özellikle ritim kontrol stratejisinin bir parçasıdır.

Tek başına her hastada kalıcı çözüm değildir.

Kardiyoversiyon Sonrası Ritim Neden Tekrar Bozulur?

Ritim tekrarının birçok nedeni olabilir:

AF’nin uzun süredir devam etmesi
sol kulakçığın büyümesi
hipertansiyon
kalp kapak hastalığı
uyku apnesi
obezite
tiroid bozukluğu
alkol
elektrolit bozukluğu
kalp yetersizliği
altta yatan ritim hastalığının devam etmesi

Bu nedenle kardiyoversiyon sonrası sadece EKG’ye bakmak yetmez.

Altta yatan risk faktörleri de tedavi edilmelidir.

Kardiyoversiyon Sonrası Ne Yapılır?

İşlem sonrası hastaya göre şu planlar yapılabilir:

EKG kontrolü
kısa süre gözlem
kan sulandırıcı tedavi planı
ritim ilacı veya nabız ilacı düzenlemesi
altta yatan hastalıkların tedavisi
uyku apnesi, kilo, tansiyon ve tiroid değerlendirmesi
tekrar riski varsa AF veya flutter ablasyonu değerlendirmesi

Kardiyoversiyon sonrası hasta:

yeniden çarpıntı
bayılma
göğüs ağrısı
nefes darlığı
nörolojik belirti
ciddi kanama

yaşarsa acil değerlendirme gerekir.

Kardiyoversiyon Sonrası Çarpıntı Olur mu?

Evet, olabilir.

Kardiyoversiyon sonrası bazı hastalarda:

erken atımlar
kısa süreli ritim düzensizliği
AF’nin tekrar başlaması
atriyal flutter
sinüs ritminde çarpıntı farkındalığı

görülebilir.

Her çarpıntı ritmin tekrar bozulduğu anlamına gelmez.

Ama şikâyet olursa EKG veya Holter ile ritmin kaydedilmesi gerekir.

Kardiyoversiyon Sonrası İlaç Kullanılır mı?

Bazı hastalarda evet.

Kardiyoversiyon sonrası:

kan sulandırıcı
ritim düzenleyici ilaç
nabız kontrol ilacı
tansiyon veya kalp yetersizliği ilaçları

kullanılabilir.

Hangi ilacın ne kadar süre kullanılacağı hastanın ritim bozukluğuna, inme riskine, kalp yapısına ve tekrar riskine göre belirlenir.

Hasta ilaçları kendi kendine bırakmamalıdır.

Kardiyoversiyon Kaç Kez Yapılabilir?

Bazı hastalarda kardiyoversiyon birden fazla kez yapılabilir.

Ancak ritim her seferinde kısa sürede tekrar bozuluyorsa yalnızca tekrar tekrar kardiyoversiyon yapmak yeterli olmayabilir.

Bu durumda şu sorular sorulmalıdır:

AF kalıcı hale mi geliyor?
Ritim kontrolünden gerçekten fayda bekleniyor mu?
Ritim ilacı gerekir mi?
AF ablasyonu uygun mu?
Flutter ablasyonu gerekir mi?
Nabız kontrol stratejisi daha mı uygun?

Kardiyoversiyon sayısı değil, uzun dönem ritim stratejisi önemlidir.

Kardiyoversiyon mu Ablasyon mu?

Bu karar ritim bozukluğuna göre değişir.

Kardiyoversiyon

Ritmi hızlı şekilde normale çevirebilir.
Özellikle AF veya flutter atağında kullanılır.
Ritim bozukluğunun kaynağını ortadan kaldırmaz.
Tekrar olabilir.

Ablasyon

Ritim bozukluğunun elektriksel kaynağını veya devresini hedefler.
AF, flutter, SVT, WPW, VES gibi ritimlerde farklı tekniklerle yapılır.
Daha kalıcı ritim kontrolü sağlayabilir.
Her hastaya uygun değildir.

Örneğin tekrarlayan tipik atriyal flutterda ablasyon güçlü bir seçenek olabilir.

Tekrarlayan semptomatik AF’de ise AF ablasyonu değerlendirilebilir.

Kardiyoversiyon Riskleri Nelerdir?

Kardiyoversiyon genel olarak sık kullanılan ve kontrollü bir işlemdir.

Ancak risk sıfır değildir.

Olası riskler:

ritmin kısa süreli yavaşlaması
ritmin tekrar bozulması
ciltte kızarıklık veya hassasiyet
anesteziye bağlı sorunlar
nadiren başka ritim bozuklukları
pıhtı veya inme riski
kan sulandırıcıya bağlı kanama riski

Bu nedenle özellikle AF ve flutterda işlem öncesi pıhtı riski mutlaka değerlendirilmelidir.

Kardiyoversiyon Kimlere Uygun Olmayabilir?

Bazı hastalarda kardiyoversiyon ertelenebilir veya tercih edilmeyebilir.

Örneğin:

sol kulakçıkta pıhtı saptanması
kan sulandırıcı hazırlığın yetersiz olması
ritmin çok uzun süredir devam etmesi ve kalıcı kabul edilmesi
altta yatan neden düzeltilmeden ritmin hemen tekrar edeceğinin düşünülmesi
anestezi riskinin çok yüksek olması
hastanın ritim kontrolünden beklenen faydasının düşük olması

Bu karar hastaya özel verilir.

Kardiyoversiyon Hastasında Benim İçin En Kritik 5 Soru

1. Ritim gerçekten AF/flutter mı?

Kardiyoversiyon kararı için önce ritmin doğru tanımlanması gerekir.

2. Ritim ne kadar süredir devam ediyor?

Pıhtı riski ve kan sulandırıcı planı açısından en kritik sorulardan biridir.

3. Hastanın inme riski nedir?

Kan sulandırıcı kararı yalnızca kardiyoversiyon gününe göre değil, uzun dönem inme riskine göre verilmelidir.

4. Kardiyoversiyon sonrası ritim korunabilecek mi?

Sol atriyum büyüklüğü, AF süresi, uyku apnesi, kilo, tansiyon ve ritim ilacı ihtiyacı değerlendirilmelidir.

5. Bu hasta aslında ablasyon adayı mı?

Tekrarlayan AF, tipik flutter veya SVT varsa kardiyoversiyon geçici bir çözüm olarak kalabilir.

Bu nedenle kardiyoversiyon kararı yalnızca:

“Şok verelim, ritim düzelsin”

şeklinde düşünülmemelidir.

Asıl amaç, hastanın uzun dönem ritim ve inme riskini doğru yönetmektir.

Kardiyoversiyon İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kardiyoversiyon, kalp ritim bozukluklarının tedavisinde kullanılan bir işlemdir.

Özellikle atriyal fibrilasyon ve atriyal flutter hastalarında kardiyoloji değerlendirmesi gerekir.

Tekrarlayan ritim bozukluğu, AF ablasyonu, flutter ablasyonu veya ileri ritim tedavisi gereksinimi varsa hasta kardiyak elektrofizyoloji açısından değerlendirilmelidir.

Kardiyak elektrofizyolog:

ritim bozukluğunun türünü
kardiyoversiyon gerekip gerekmediğini
kan sulandırıcı planını
TEE ihtiyacını
kardiyoversiyon sonrası tekrar riskini
ablasyon gereksinimini

birlikte değerlendirir.

İstanbul’da Kardiyoversiyon ve Ritim Bozukluğu Değerlendirmesi

İstanbul’da kardiyoversiyon için başvuran hastalarda ilk amaç, hastanın yalnızca o günkü ritmini düzeltmek değil, uzun dönem ritim planını belirlemektir.

Değerlendirmede:

12 derivasyonlu EKG
ritim bozukluğunun süresi
kan sulandırıcı kullanımı
CHA₂DS₂-VASc ile inme riski
ekokardiyografi
sol atriyum boyutu
tiroid ve elektrolitler
uyku apnesi, kilo ve tansiyon
daha önce kardiyoversiyon veya ablasyon öyküsü

birlikte incelenir.

İstanbul’da atriyal fibrilasyon, atriyal flutter ve diğer ritim bozukluklarında kardiyoversiyon; ritim kontrolü, kan sulandırıcı tedavi ve gerekirse ablasyon stratejisinin bir parçası olarak değerlendirilmelidir.

Amaç yalnızca ritmi bugün normale çevirmek değil, ritmin neden bozulduğunu ve tekrar etmemesi için ne yapılacağını planlamaktır.