AV blok, kalbin üst kısmında oluşan elektrik uyarısının alt odacıklara geçerken yavaşlaması veya tamamen kesilmesidir.
Hafif AV bloklar yalnızca takip edilebilirken, tam AV blok ve bazı ileri dereceli AV bloklarda kalp pili gerekebilir.
Kısaca:
- Birinci derece AV blok: Çoğunlukla takip edilir.
- Mobitz tip 1 AV blok: Genellikle iyi huyludur, şikâyet varsa araştırılır.
- Mobitz tip 2 AV blok: Kalp piline ilerleme riski yüksektir.
- Tam AV blok: Çoğu hastada kalıcı kalp pili gerekir.
AV tam blok nedir?
AV tam blok, diğer adıyla üçüncü derece AV blok veya tam kalp bloğu, kulakçıklardan çıkan elektrik uyarılarının karıncıklara hiç geçememesidir.
Bu durumda kalbin üst ve alt odacıkları birbirinden bağımsız çalışır. Karıncıklar daha yavaş bir yedek ritimle atmaya başlar.
Tam AV blok şu belirtilere yol açabilir:
- Nabzın çok yavaşlaması
- Baş dönmesi
- Bayılma
- Aşırı halsizlik
- Nefes darlığı
- Göğüs ağrısı
- Bilinç bulanıklığı
Bazı hastalarda belirgin şikâyet bulunmasa bile tam AV blok ciddi kabul edilir.
Birinci derece AV blokta kalp pili gerekir mi?
Birinci derece AV blokta elektrik uyarısı karıncıklara ulaşır ancak normalden daha yavaş ilerler.
Çoğu hastada:
- Kalp pili gerekmez.
- Düzenli kontrol yeterlidir.
- AV bloğa neden olabilecek ilaçlar gözden geçirilir.
Ancak elektriksel gecikme çok uzunsa ve hastada belirgin halsizlik, nefes darlığı veya efor kapasitesinde azalma varsa daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.
Mobitz tip 1 AV blokta kalp pili gerekir mi?
Mobitz tip 1, yani Wenckebach tipi AV blokta elektrik iletimi giderek yavaşlar ve sonunda bir kalp atımı karıncıklara geçmez.
Bu durum bazen:
- Uyku sırasında
- Gençlerde
- Sporcularda
- Nabzı yavaşlatan ilaç kullananlarda
görülebilir.
Şikâyeti olmayan hastalarda çoğunlukla kalp pili gerekmez. Bayılma, baş dönmesi veya ciddi nabız düşüklüğü varsa bloğun kalbin hangi seviyesinde olduğu araştırılır.
Mobitz tip 2 AV blokta kalp pili gerekir mi?
Mobitz tip 2 AV blok daha ciddi bir iletim bozukluğudur.
Elektrik uyarılarından bazıları, öncesinde belirgin bir yavaşlama olmadan aniden karıncıklara geçmez. Bu blok zamanla tam AV bloğa ilerleyebilir.
Geri döndürülebilir bir neden bulunmuyorsa Mobitz tip 2 AV blokta, hasta kendisini iyi hissetse bile kalıcı kalp piligenellikle gerekir.
2’ye 1 AV blok ne demektir?
2’ye 1 AV blokta kulakçıktan çıkan her iki elektrik uyarısından yalnızca biri karıncıklara geçer.
Bu EKG görünümünde bloğun Mobitz tip 1 mi yoksa Mobitz tip 2 mi olduğunu her zaman hemen söylemek mümkün olmayabilir.
Bu nedenle:
- EKG
- Holter
- Efor testi
- Gerekirse elektrofizyolojik çalışma
ile ayrıntılı değerlendirme yapılabilir.
Tam AV blokta kalp pili gerekir mi?
Geri döndürülebilir bir neden yoksa tam AV blokta çoğu hastaya kalıcı kalp pili takılması gerekir.
Kalp pili:
- Nabzın aşırı düşmesini önler.
- Bayılma riskini azaltır.
- Kalbin güvenli bir hızda çalışmasını sağlar.
- Halsizlik ve nefes darlığı gibi şikâyetleri azaltabilir.
Kalp pili kararı yalnızca hastanın o anki nabzına göre verilmez. Yedek ritmin hızı, belirtiler, kalbin pompalama gücü ve bloğun nedeni birlikte değerlendirilir.
Her AV blok kalıcı mıdır?
Hayır. Bazı AV bloklar geçici bir nedene bağlı olabilir:
- Nabzı yavaşlatan ilaçlar
- Kalp krizi
- Elektrolit bozuklukları
- Bazı enfeksiyonlar
- Kalp ameliyatı sonrası geçici iletim sorunu
Öncelikle bu nedenler araştırılır. Ancak hastanın nabzı çok düşükse veya hayati risk varsa geçici kalp pili desteği gerekebilir.
İstanbul’da kalp pili değerlendirmesi
İstanbul’da AV blok ve kalp pili değerlendirmesi için başvuran hastalarda yalnızca tek bir EKG’ye bakılmaz.
Değerlendirmede:
- AV bloğun derecesi
- Nabız hızı
- Bayılma veya baş dönmesi
- Holter sonucu
- Kalbin pompalama gücü
- Kullanılan ilaçlar
- AV bloğun geçici olup olmadığı
birlikte incelenir.
İstanbul’da kalp pili doktoru veya kardiyak elektrofizyoloji uzmanı tarafından yapılan değerlendirme sonrasında takip, geçici kalp pili veya kalıcı kalp pili seçeneklerinden hangisinin uygun olduğu belirlenir.
Sık sorulan sorular
Tam kalp bloğu tehlikeli midir?
Evet. Tam kalp bloğu ciddi nabız düşüklüğüne, bayılmaya ve bazı hastalarda hayati risk oluşmasına neden olabilir.
Nabız kaç olursa kalp pili gerekir?
Kalp pili için tek bir nabız sınırı yoktur. AV bloğun derecesi, bayılma, yedek ritmin güvenilirliği ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilir.
AV blok kendiliğinden geçer mi?
İlaca, kalp krizine veya geçici bir hastalığa bağlı AV blok düzelebilir. Kalbin iletim sistemindeki kalıcı hasara bağlı bloklar ise devam edebilir.
Kalp pili takılınca AV blok düzelir mi?
Kalp pili AV bloğu ortadan kaldırmaz. Elektrik uyarısı karıncıklara geçmediğinde kalbi güvenli bir hızda çalıştırır.
Sonuç
Her AV blokta kalp pili gerekmez.
Birinci derece AV blok ve Mobitz tip 1 AV blok çoğu zaman takip edilir. Mobitz tip 2, ileri derece AV blok ve tam AV blokta ise geri döndürülebilir bir neden yoksa kalıcı kalp pili genellikle gerekir.
Prof. Dr. Kazım Serhan Özcan
Kardiyoloji Uzmanı – Kardiyak Elektrofizyoloji
İstanbul’da AV blok, düşük nabız, bayılma ve kalp pili değerlendirmesi; pacemaker takılması, kalp pili kontrolü ve cihaz programlama işlemleriyle ilgilenmektedir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Ani bayılma, göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı veya belirgin nabız düşüklüğünde acil sağlık değerlendirmesi gerekir.
