Ekstrasistol, kalbin normal ritmi dışında gelen erken atım demektir.
Hastalar bunu genellikle şöyle tarif eder:
- Kalbim tekliyor
- Kalbim durup sonra sert vuruyor
- Göğsümde boşluk oluyor
- Kalbim pır pır ediyor
- Nabzım düzensiz gibi
- Bir vuruyor, bir duruyor gibi hissediyorum
Ekstrasistoller çoğu kişide zaman zaman görülebilir.
Her ekstrasistol tehlikeli değildir.
Ama bazı hastalarda erken atımlar çok sık olabilir, yaşam kalitesini bozabilir veya kalbin pompa gücünü etkileyebilir.
Bu durumda tedavi gündeme gelir.
Seçilmiş hastalarda ekstrasistol kateter ablasyonu ile tedavi edilebilir.
Kısaca Bilinmesi Gerekenler
| Merak Edilen | Kısa Cevap |
| Ekstrasistol ne demek? | Kalbin erken atmasıdır |
| Kalpte tekleme aynı şey mi? | Çoğu zaman evet |
| Her ekstrasistol tehlikeli mi? | Hayır |
| Holter gerekir mi? | Sıklığı görmek için çoğu zaman gerekir |
| VES nedir? | Karıncıktan gelen erken atımdır |
| SVES nedir? | Kulakçıktan gelen erken atımdır |
| Ablasyon yapılır mı? | Seçilmiş hastalarda evet |
| Her hastaya ablasyon gerekir mi? | Hayır |
| İlaç mı ablasyon mu? | Şikâyet, yük ve kalp yapısına göre karar verilir |
Ekstrasistol Nedir?
Ekstrasistol, kalbin beklenenden erken gelen bir atımıdır.
Normalde kalp düzenli bir elektrik sistemiyle çalışır.
Bazen bu düzenin arasına erken bir atım girer.
Bu erken atımdan sonra kısa bir duraklama olabilir.
Hasta da bunu “kalbim durdu sonra sert vurdu” şeklinde hisseder.
Bu his çoğu zaman korkutucudur.
Ama tek başına bu his, her zaman tehlikeli bir ritim bozukluğu anlamına gelmez.
VES ve SVES Arasındaki Fark Nedir?
Ekstrasistoller iki ana gruba ayrılır.
VES / PVC
VES, kalbin karıncıklarından gelen erken atımdır.
Tıbbi adıyla ventriküler ekstrasistol veya PVC olarak da bilinir.
Hastalar bunu genellikle daha belirgin tekleme, duraklama veya sert vurma şeklinde hisseder.
SVES / PAC
SVES, kalbin kulakçıklarından gelen erken atımdır.
Tıbbi adıyla supraventriküler ekstrasistol veya PAC olarak da adlandırılır.
Genellikle iyi huyludur ama bazı hastalarda sık olursa çarpıntı yapabilir.
Her iki durumda da önemli olan şudur:
Erken atımın sayısı, kaynağı ve kalbin yapısı birlikte değerlendirilmelidir.
Kalpte Tekleme Neden Olur?
Kalpte tekleme hissi birçok nedenle artabilir.
Sık tetikleyiciler:
- stres
- uykusuzluk
- fazla kahve
- enerji içeceği
- alkol
- sigara / nikotin
- susuz kalmak
- yoğun yorgunluk
- tiroid hastalığı
- kansızlık
- potasyum veya magnezyum düşüklüğü
- bazı ilaçlar
- altta yatan kalp hastalığı
Bazı hastalarda ise belirgin bir tetikleyici bulunmaz.
Ekstrasistol Tehlikeli midir?
Çoğu ekstrasistol iyi huyludur.
Özellikle kalp yapısı normalse ve erken atım sayısı düşükse çoğu zaman sadece takip yeterli olabilir.
Ama şu durumlarda daha dikkatli değerlendirme gerekir:
- Ekstrasistol çok sık ise
- Hastanın şikâyeti belirginse
- Holterde erken atım yükü yüksekse
- Kalp pompa gücü azalmışsa
- Altta yatan kalp hastalığı varsa
- Bayılma veya bayılacak gibi olma varsa
- Eforla artıyorsa
- Ailede genç yaşta ani ölüm varsa
- VES’lerle birlikte NSVT veya VT saptanmışsa
Yani mesele sadece “ekstrasistol var mı?” değildir.
Asıl soru şudur:
Bu ekstrasistol hastada ne kadar sık, nereden geliyor ve kalbi etkiliyor mu?
Holterde Ekstrasistol Yükü Ne Demek?
Holter, 24 saat veya daha uzun süre kalp ritmini kaydeder.
Holter sonucunda erken atımların sayısı ve oranı görülebilir.
Buna bazen ekstrasistol yükü denir.
Örneğin:
- Günlük kaç VES var?
- Toplam atımların yüzde kaçı VES?
- Tek odaktan mı geliyor?
- Farklı şekillerde mi geliyor?
- İkili, üçlü atımlar var mı?
- NSVT görülmüş mü?
- Şikâyet anında ritim ne?
Bu bilgiler tedavi kararında çok önemlidir.
Sadece “VES var” demek yetmez.
VES’in yükü ve karakteri bilinmelidir.
Ekstrasistol Hangi Durumlarda Tedavi Gerektirir?
Her ekstrasistol tedavi gerektirmez.
Tedavi şu durumlarda gündeme gelebilir:
- Şikâyet hastanın yaşam kalitesini bozuyorsa
- Erken atım yükü yüksekse
- Kalp fonksiyonlarında azalma varsa
- İlaçlara rağmen şikâyet devam ediyorsa
- VES tek odaktan ve ablasyona uygun görünüyorsa
- Sık VES’in kalbi yorduğu düşünülüyorsa
- VES nedeniyle kardiyomiyopati şüphesi varsa
Bazı hastalarda sadece yaşam tarzı düzenlemesi yeterli olur.
Bazılarında ilaç tedavisi gerekir.
Seçilmiş hastalarda ise ablasyon daha kalıcı bir seçenek olabilir.
Ekstrasistol Ablasyonla Tedavi Edilir mi?
Evet, bazı hastalarda ekstrasistol ablasyonla tedavi edilebilir.
Özellikle sık görülen, şikâyet yapan veya kalp fonksiyonunu etkileyen ventriküler ekstrasistollerde ablasyon önemli bir tedavi seçeneğidir.
Ablasyonda amaç, erken atıma neden olan elektriksel odağı bulmak ve etkisiz hale getirmektir.
Hasta diliyle:
Kalpte teklemeyi başlatan küçük elektrik odağı haritalanır ve kateterle tedavi edilir.
Ama her ekstrasistol hastasına ablasyon yapılmaz.
Önce doğru hasta seçimi gerekir.
Kimlerde Ablasyon Daha Çok Düşünülür?
Ablasyon şu hastalarda daha çok gündeme gelir:
- Çok sık VES olanlar
- Şiddetli tekleme ve çarpıntı yaşayanlar
- İlaçtan fayda görmeyenler
- İlaç kullanmak istemeyen veya ilaç yan etkisi yaşayanlar
- VES nedeniyle kalp pompa gücü azalanlar
- Tek odaktan kaynaklanan VES saptananlar
- Daha önce takip edilip yükün arttığı görülenler
- VES’e bağlı kardiyomiyopati şüphesi olanlar
Özellikle tek odaktan çıkan VES’lerde ablasyon başarısı daha yüksek olabilir.
Ablasyon Nasıl Yapılır?
Ekstrasistol ablasyonu genellikle kasık damarından yapılan kapalı bir işlemdir.
İşlem sırasında:
- ince kateterlerle kalbe ulaşılır,
- VES’in nereden çıktığı haritalanır,
- 3 boyutlu haritalama sistemleri kullanılabilir,
- erken atım odağı bulunur,
- uygun enerji verilerek odak etkisiz hale getirilir,
- işlem sonunda VES’in tekrar çıkıp çıkmadığı kontrol edilir.
Ama önemli bir nokta var:
Ablasyon sırasında VES’in ortaya çıkması, odağı bulmayı kolaylaştırır.
Eğer işlem sırasında VES çok az çıkarsa haritalama daha zor olabilir.
VES Ablasyonu Başarılı mıdır?
Başarı; VES’in yerine, sayısına, tek odaklı olup olmamasına ve kalp yapısına göre değişir.
Genellikle tek odaktan çıkan ve haritalanabilen VES’lerde başarı daha yüksektir.
Ama her hastada yüzde yüz garanti verilemez.
Bazı VES odakları daha kolay ulaşılabilir yerlerden çıkar.
Bazıları ise daha zor bölgelerden kaynaklanabilir:
- sağ ventrikül çıkım yolu
- sol ventrikül çıkım yolu
- papiller kaslar
- mitral anulus
- triküspit anulus
- LV summit
- epikardiyal bölgeler
Bu nedenle işlem planı kişiye özel yapılmalıdır.
SVES Ablasyonla Tedavi Edilir mi?
SVES çoğu zaman ablasyon gerektirmez.
Genellikle takip, tetikleyici kontrolü veya ilaç tedavisi yeterli olabilir.
Ancak bazı hastalarda kulakçıktan gelen erken atımlar atriyal taşikardi, SVT veya atriyal fibrilasyon ataklarını tetikleyebilir.
Bu durumda elektrofizyoloji değerlendirmesi ile farklı bir ablasyon stratejisi düşünülebilir.
Yani SVES için ablasyon kararı VES’e göre daha seçicidir.
Ekstrasistol İçin Önce Hangi Testler Yapılır?
Ablasyon kararı vermeden önce genellikle şu değerlendirmeler yapılır:
- EKG
- Holter
- EKO
- Kan testleri
- Tiroid testleri
- Elektrolit değerleri
- Gerekirse efor testi
- Gerekirse kalp MR
- Elektrofizyoloji değerlendirmesi
Amaç sadece erken atımı görmek değil; kalbin yapısını, pompa gücünü ve ritim riskini birlikte değerlendirmektir.
İlaç mı, Ablasyon mu?
Bu karar hastaya göre verilir.
İlaç tedavisi bazı hastalarda çarpıntıyı azaltabilir.
Ama bazı hastalarda:
- ilaç etkisiz kalabilir,
- yan etki yapabilir,
- nabzı veya tansiyonu fazla düşürebilir,
- hasta uzun süre ilaç kullanmak istemeyebilir.
Ablasyon ise uygun hastada erken atım odağını hedefleyen girişimsel bir tedavidir.
Özellikle sık VES ve kalp fonksiyon etkilenmesi varsa ablasyon daha güçlü bir seçenek olabilir.
Ekstrasistol Ablasyon Sonrası Tekrarlar mı?
Tekrarlayabilir.
Tekrar riski şu faktörlere bağlıdır:
- odağın yeri
- tek odak mı, çok odak mı olduğu
- işlem sırasında VES’in aktif olup olmadığı
- kalp yapısı
- altta yatan hastalık
- yeni odak gelişip gelişmemesi
İşlem sonrası az sayıda tekleme hissi olabilir.
Bu her zaman başarısızlık anlamına gelmez.
Ama şikâyet devam ederse Holter ile tekrar değerlendirme yapılmalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Şu durumlarda kardiyoloji ve elektrofizyoloji değerlendirmesi faydalıdır:
- Kalpte tekleme sık oluyorsa
- Tekleme yaşam kalitesini bozuyorsa
- Holterde sık VES veya SVES çıktıysa
- VES yükü yüksekse
- EKO’da kalp pompa gücü azaldıysa
- Çarpıntıyla bayılma oluyorsa
- Eforla çarpıntı artıyorsa
- Holterde NSVT veya VT yazıyorsa
- İlaçlara rağmen şikâyet devam ediyorsa
- Ablasyon önerildiyse
Bu durumda amaç sadece çarpıntıyı bastırmak değil, erken atımın kalp için anlamını doğru değerlendirmektir.
İstanbul’da Ekstrasistol ve VES Ablasyonu Değerlendirmesi
İstanbul’da ekstrasistol nedeniyle başvuran hastalarda değerlendirme sadece “tekleme var” demek değildir.
Asıl amaç:
- erken atımın VES mi SVES mi olduğunu anlamak,
- Holter ile yükünü belirlemek,
- kalp yapısını EKO ile değerlendirmek,
- sık VES’in kalbi etkileyip etkilemediğini görmek,
- ilaç mı, takip mi, ablasyon mu gerektiğine karar vermek,
- ablasyona uygun odağı belirlemektir.
Ekstrasistol tedavisinde doğru karar, doğru ritim kaydı ve doğru hasta seçimiyle verilir.
Sık Sorulan Sorular
Ekstrasistol nedir?
Ekstrasistol, kalbin normal ritmi dışında erken gelen atımıdır. Hasta bunu genellikle tekleme veya duraklama hissi olarak tarif eder.
Kalpte tekleme ekstrasistol mü?
Çoğu zaman evet. Kalpte tekleme hissi genellikle VES veya SVES gibi erken atımlarla ilişkilidir.
Ekstrasistol tehlikeli midir?
Çoğu ekstrasistol iyi huyludur. Ancak çok sık ise, şikâyet yapıyorsa veya kalp fonksiyonunu etkiliyorsa değerlendirilmelidir.
VES ablasyonla tedavi edilir mi?
Evet. Sık, şikâyet yapan veya kalp fonksiyonunu etkileyen VES’lerde ablasyon etkili bir tedavi seçeneği olabilir.
SVES ablasyonla tedavi edilir mi?
Çoğu SVES ablasyon gerektirmez. Ancak SVT, atriyal taşikardi veya AF gibi ritimleri tetikliyorsa özel değerlendirme gerekir.
Holterde ekstrasistol yükü önemli mi?
Evet. Erken atımların günlük sayısı ve yüzde yükü tedavi kararında çok önemlidir.
Ekstrasistol için ilaç mı ablasyon mu?
Şikâyete, erken atım yüküne, kalp yapısına ve hastanın tercihine göre karar verilir.
Ekstrasistol ablasyonu riskli mi?
Her girişimsel işlem gibi riskleri vardır. Risk, odağın yerine, işlem tipine ve hastanın kalp yapısına göre değişir.
Ablasyon sonrası ekstrasistol tekrarlar mı?
Tekrarlayabilir. Tekrar olup olmadığı Holter ve ritim kaydıyla değerlendirilir.
Sonuç
Ekstrasistol çoğu zaman iyi huyludur ve her hastada tedavi gerektirmez.
Ama sık erken atımlar bazı hastalarda yaşam kalitesini bozabilir veya kalp fonksiyonunu etkileyebilir.
Bu durumda Holter, EKO ve gerekirse ileri ritim değerlendirmesi yapılmalıdır.
Seçilmiş hastalarda özellikle sık ve tek odaktan kaynaklanan VES’ler kateter ablasyonu ile tedavi edilebilir.
En doğru yaklaşım, sadece “tekleme var” demek değil; teklemenin yükünü, kaynağını ve kalbe etkisini anlamaktır.
Tıbbi olarak hazırlayan ve gözden geçiren:
Prof. Dr. Kazım Serhan Özcan
Kardiyoloji Uzmanı – Kardiyak Elektrofizyolog
İlgi alanları: Ekstrasistol, VES/PVC, SVES/PAC, Holter, erken atım yükü, VES ablasyonu, 3 boyutlu haritalama, EPS ve kardiyak elektrofizyoloji.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Hastaya özel tanı ve tedavi önerisinin yerini tutmaz.e sık ekstrasistol tespit edilen hastaların kardiyoloji ve elektrofizyoloji değerlendirmesi yaptırmaları önemlidir.
SEO Anahtar Kelimeler
ekstrasistol
ventriküler ekstrasistol
atriyal ekstrasistol
ekstrasistol tedavisi
ekstrasistol ablasyon
kateter ablasyonu
ritim bozukluğu tedavisi
kalp çarpıntısı
elektrofizyoloji
elektrofizyoloji İstanbul
ablasyon tedavisi
kardiyoloji İstanbul
Prof Dr Kazım Serhan Özcan
