Atriyal fibrilasyon nedeniyle kalbi sürekli hızlı atan bazı hastalarda ilaçlar yeterli olmayabilir. Çarpıntı, nefes darlığı, çabuk yorulma ve günlük işlerde zorlanma devam edebilir. Böyle bir durumda AV düğüm ablasyonu ve kalp pili tedavisi, kalbin karıncıklarının daha düzenli ve kontrollü çalışmasını sağlamak amacıyla gündeme gelebilir.
Bu tedavinin en önemli özelliği şudur: AV düğüm ablasyonu atriyal fibrilasyonu ortadan kaldırmaz. Kalbin üst odacıklarında ritim bozukluğu devam edebilir; ancak hızlı ve düzensiz elektriksel uyarıların alt odacıklara geçmesi engellenir. Kalbin uygun hızda çalışmasını ise kalp pili sağlar.
AV düğüm nedir?
AV düğüm, kalbin üst odacıkları ile alt odacıkları arasındaki elektriksel bağlantının önemli bir parçasıdır. Üst odacıklardan gelen elektrik uyarılarını süzer ve karıncıklara iletir.
Atriyal fibrilasyonda kulakçıklarda çok hızlı ve düzensiz elektriksel hareket oluşur. AV düğüm bu uyarıların bir kısmını karıncıklara geçirir. Geçen uyarıların sayısı fazla olduğunda nabız uzun süre yüksek ve düzensiz kalabilir.
AV düğüm ablasyonu nedir?
AV düğüm ablasyonu, kasık toplardamarından ilerletilen ince kateterlerle yapılan bir işlemdir. Kateter kalbe ulaştırılır ve AV düğüm çevresindeki iletim, çoğunlukla radyofrekans enerjisi kullanılarak kalıcı biçimde kesilir.
Böylece atriyal fibrilasyon sırasında oluşan hızlı uyarılar karıncıklara ulaşamaz. İşlem sonrasında kalbin doğal elektriksel iletimi karıncıklara geçemeyeceği için kalp atımlarını kalp pili yönetir. Bu nedenle tedavi planlanırken kalp pili genellikle ablasyondan önce ya da aynı tedavi sürecinde takılır.
Kalp pili neden gereklidir?
AV düğüm ablasyonu sonrasında kalbin üst ve alt odacıkları arasındaki doğal elektriksel bağlantı kalıcı olarak kesilmiş olur. Kalbin güvenli ve yeterli hızda çalışması için kalp piline ihtiyaç vardır.
Bu durum bazen hastalarda “Kalp piline bağımlı mı olacağım?” kaygısına yol açar. Evet, işlemden sonra kalbin uygun hızda çalışması büyük ölçüde kalp piline bağlıdır. Bu nedenle karar dikkatle verilir; pilin tipi, elektrotların yerleşimi ve takip planı hastanın kalp gücüne ve diğer özelliklerine göre belirlenir.
AV düğüm ablasyonu kimlere uygulanabilir?
Bu tedavi her atriyal fibrilasyon hastası için ilk seçenek değildir. Daha çok aşağıdaki durumlarda değerlendirilebilir:
- İlaçlara rağmen nabzı yeterince kontrol altına alınamayan hastalarda,
- Hız kontrolü için kullanılan ilaçların ciddi yan etki yaptığı veya kullanılamadığı durumlarda,
- Çarpıntı, nefes darlığı, halsizlik ve efor kapasitesinde azalma gibi yakınmaları devam eden hastalarda,
- Atriyal fibrilasyonu doğrudan ortadan kaldırmaya yönelik ablasyonun uygun olmadığı, başarısız olduğu veya tercih edilmediği durumlarda,
- Sürekli hızlı nabız nedeniyle kalp kasında zayıflama gelişen bazı hastalarda,
- Üç odacıklı kalp pili bulunan kalp yetersizliği hastalarında, atriyal fibrilasyon nedeniyle pilin kalbi yeterli oranda uyaramadığı durumlarda.
Özellikle kalp yetersizliği bulunan hastalarda yalnızca “AV düğüm ablasyonu yapılsın mı?” sorusu değil, hangi kalp pili yönteminin seçileceği de önemlidir.
Hangi kalp pili tercih edilir?
Her hastaya aynı tip kalp pili takılmaz. Seçim yapılırken kalbin pompalama gücü, kalp yetersizliği, EKG bulguları, beklenen pil kullanım oranı ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilir.
Uygun hastalarda seçenekler şunlardır:
- Klasik kalp pili: Kalbin sağ karıncığını uyarır. Bazı hastalar için yeterli olabilir.
- Üç odacıklı kalp pili (CRT): Kalbin sağ ve sol karıncıklarının daha uyumlu kasılmasına yardımcı olur. Kalp yetersizliği ve düşük kalp gücü bulunan uygun hastalarda tercih edilebilir.
- İletim sistemi pili: His demeti veya sol dal bölgesinden uyarı verilerek kalbin doğal elektrik sistemine daha yakın bir çalışma hedeflenir. Günümüzde uygun hastalarda sol dal alanı pili gibi yöntemler daha sık değerlendirilmektedir.
Doğru pil seçimi, uzun dönemde kalbin kasılma düzenini korumak açısından önem taşır.
AV düğüm ablasyonu ile atriyal fibrilasyon ablasyonu aynı işlem midir?
Hayır. Bu iki işlem sık karıştırılır ancak amaçları farklıdır.
| Atriyal fibrilasyon ablasyonu | AV düğüm ablasyonu |
| Atriyal fibrilasyonu azaltmayı veya ortadan kaldırmayı hedefler. | Atriyal fibrilasyonu ortadan kaldırmaz; karıncık hızını kontrol eder. |
| Genellikle sol kulakçıkta, akciğer toplardamarları çevresinde işlem yapılır. | Kalbin üst ve alt odacıkları arasındaki AV iletim bölgesine işlem yapılır. |
| İşlem sonrası kalıcı kalp pili zorunlu değildir. | İşlem sonrasında kalıcı kalp pili gerekir. |
| “Ritim kontrolü” tedavisidir. | “Hız kontrolü” tedavisidir. |
Hangi yaklaşımın daha uygun olduğuna yaş, şikâyetler, atriyal fibrilasyonun süresi, sol kulakçığın yapısı, kalp yetersizliği ve daha önce uygulanan tedaviler birlikte değerlendirilerek karar verilir.
İşlem nasıl yapılır?
Tedavi genel olarak iki aşamadan oluşur:
- Kalp pilinin yerleştirilmesi: Pil çoğunlukla köprücük kemiğinin altındaki cilt altına yerleştirilir. Uyarı kabloları toplardamar yoluyla kalbe ilerletilir. Seçilen yönteme göre klasik pil, üç odacıklı pil veya iletim sistemi pili uygulanabilir.
- AV düğüm ablasyonu: Kasık toplardamarından kalbe ulaştırılan kateterle AV düğüm bölgesi bulunur ve elektriksel geçiş kesilir. Ardından kalp pilinin kalbi güvenli ve düzenli biçimde uyardığı kontrol edilir.
İşlemlerin aynı gün mü, yoksa farklı günlerde mi yapılacağı hastanın klinik durumuna ve merkezin yaklaşımına göre belirlenebilir.
Tedavinin yararları nelerdir?
Uygun seçilmiş hastalarda AV düğüm ablasyonu ve kalp pili tedavisi:
- Nabzın sürekli hızlı ve düzensiz gitmesini önleyebilir,
- Çarpıntı hissini azaltabilir,
- Nefes darlığı ve çabuk yorulmayı hafifletebilir,
- Günlük yaşam ve efor kapasitesini artırabilir,
- Hız kontrolü için kullanılan bazı ilaçlara duyulan ihtiyacı azaltabilir,
- Uzun süreli hızlı nabzın kalp kasında oluşturabileceği zayıflamayı önlemeye veya iyileştirmeye yardımcı olabilir,
- Uygun kalp yetersizliği hastalarında üç odacıklı pilin daha etkili çalışmasını sağlayabilir.
Beklenen temel kazanç çoğu hastada şikâyetlerin ve yaşam kalitesinin iyileşmesidir. Sonuç, hastanın kalp yapısına ve eşlik eden hastalıklarına göre değişebilir.
İşlemin riskleri var mıdır?
Her girişimsel işlemde olduğu gibi kalp pili ve AV düğüm ablasyonunda da bazı riskler vardır. Bunlar seyrek olmakla birlikte şunları içerebilir:
- Kasık giriş yerinde kanama veya morarma,
- Damar hasarı,
- Kalp çevresinde sıvı veya kan birikmesi,
- Kalp pili cebinde enfeksiyon ya da kanama,
- Pil elektrodunun yer değiştirmesi,
- Akciğer zarında hava birikmesi,
- Pille veya elektrotlarla ilgili teknik sorunlar,
- Çok nadiren ciddi ritim bozukluğu veya diğer ciddi komplikasyonlar.
AV düğümde oluşturulan iletim kesintisi geri döndürülemez. Bu nedenle işlem öncesinde tedavinin kalıcı olduğu ve düzenli kalp pili kontrolünün gerekeceği hastaya ayrıntılı biçimde anlatılır.
Kan sulandırıcı ilaç kesilir mi?
AV düğüm ablasyonu atriyal fibrilasyonu ortadan kaldırmadığı için felç riski de kendiliğinden yok olmaz. Bu nedenle kan sulandırıcı tedavi kararı nabzın düzelmesine göre değil; yaş, hipertansiyon, diyabet, kalp yetersizliği, daha önce geçirilmiş inme ve damar hastalığı gibi risklere göre verilir.
Doktor önerisi olmadan kan sulandırıcı ilaç bırakılmamalıdır.
İşlem sonrası iyileşme ve takip nasıldır?
İşlemden sonra kasık giriş yeri ve kalp pili bölgesi kontrol edilir. İlk dönemde pilin alt hız sınırı güvenlik amacıyla normalden daha yüksek ayarlanabilir; sonraki kontrollerde hastanın durumuna göre kademeli biçimde düzenlenir.
Kalp pili kontrollerinde pilin çalışma şekli, elektrot ölçümleri, batarya durumu ve kalbin pil uyarısına verdiği yanıt incelenir. Kalp yetersizliği olan hastalarda ekokardiyografi ile kalp fonksiyonları da takip edilebilir.
Pil yerleştirilen taraftaki kolun hareketleri ve yara bakımı konusunda verilen önerilere uyulmalıdır. Yara yerinde artan kızarıklık, akıntı, şişlik, ateş, bayılma, belirgin nefes darlığı veya göğüs ağrısı gelişirse gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
AV düğüm ablasyonu atriyal fibrilasyonu tamamen geçirir mi?
Hayır. Atriyal fibrilasyon kulakçıklarda devam edebilir. İşlemin amacı, hızlı ve düzensiz uyarıların karıncıklara geçmesini engelleyerek nabzı kalp piliyle kontrol etmektir.
İşlemden sonra kalp pili ömür boyu gerekli midir?
Evet. AV düğüm iletimi kalıcı biçimde kesildiği için kalbin yeterli hızda çalışması kalp piliyle sağlanır. Pil bataryası yıllar içinde azaldığında jeneratör değiştirilir; her seferinde tüm sistemin değiştirilmesi gerekmez.
AV düğüm ablasyonu tehlikeli midir?
Deneyimli merkezlerde başarı oranı yüksektir ve ciddi komplikasyonlar seyrektir. Ancak kararın kalıcı olması, kalp pili gerektirmesi ve her girişimde bulunan riskler nedeniyle hasta özelinde dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.
İlaçlar tamamen bırakılır mı?
Nabız düşürücü bazı ilaçlar azaltılabilir veya bırakılabilir; fakat tansiyon, kalp yetersizliği ya da başka nedenlerle bazı ilaçlara devam etmek gerekebilir. Kan sulandırıcı tedavi ise felç riskine göre ayrıca değerlendirilir.
İstanbul’da AV düğüm ablasyonu ve kalp pili için hangi bölüme başvurulmalıdır?
Bu tedavi kalp ritim bozuklukları konusunda çalışan bir kardiyak elektrofizyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. İstanbul’da başvuran hastalarda EKG, Holter, ekokardiyografi, kullanılan ilaçlar, önceki ablasyonlar ve kalp yetersizliği durumu birlikte incelenerek kişiye özel tedavi planı oluşturulur.
Sonuç
AV düğüm ablasyonu ve kalp pili tedavisi, özellikle ilaçlarla kalp hızı kontrol edilemeyen ve günlük yaşamı etkileyen yakınmaları devam eden atriyal fibrilasyon hastalarında etkili bir seçenek olabilir. Ancak bu yöntem atriyal fibrilasyonu yok etmez ve işlem sonrasında kalıcı kalp pili gerekir.
Bu nedenle tedavi kararı yalnızca nabız değerine bakılarak verilmemelidir. Hastanın şikâyetleri, kalp gücü, önceki tedavileri ve en uygun kalp pili yöntemi bir kardiyak elektrofizyoloji uzmanı tarafından birlikte değerlendirilmelidir.
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Muayene, tanı ve kişiye özel tedavi önerisinin yerini tutmaz.
