Kalp pili takıldıktan sonra birçok hasta günlük yaşamına daha güvenli ve rahat biçimde devam eder. Ancak bazı hastalarda zaman içinde nefes darlığı, çabuk yorulma, efor kapasitesinde azalma veya bacaklarda şişme gibi yakınmalar ortaya çıkabilir. Kalbin ultrasonla ölçülen pompalama gücünde de azalma görülebilir.
Bu durumda sorun her zaman pilin bozulması değildir. Bazen mevcut kalp pilinin kalbi uyarma biçimi, kalbin sağ ve sol taraflarının birbiriyle uyumlu kasılmasını etkileyebilir. Uygun hastalarda mevcut sistemin 3 odacıklı kalp piline (CRT)veya sol dal pili olarak bilinen iletim sistemi piline yükseltilmesi değerlendirilebilir.
Her kalp pili hastasının böyle bir değişikliğe ihtiyacı yoktur. Karar; hastanın şikâyetleri, kalp ultrasonu, EKG, pil kontrolü ve mevcut elektrotların durumu birlikte incelenerek verilir.
Kalp pilinin yükseltilmesi ne demektir?
Kalp pilinin yükseltilmesi, mevcut cihazın yalnızca bataryasının değiştirilmesi değildir. Amaç, kalbin elektriksel uyarılma ve kasılma düzenini daha uyumlu hâle getirecek yeni bir sistem oluşturmaktır.
Hastanın ihtiyacına göre:
- Kalbin sol karıncığını da uyaran ek bir elektrot yerleştirilebilir ve sistem CRT’ye dönüştürülebilir.
- Kalbin doğal elektrik iletim yollarına yakın bir bölgeye elektrot yerleştirilerek sol dal pacing uygulanabilir.
- Gerekli durumlarda mevcut pil jeneratörü yeni sistemle uyumlu bir cihazla değiştirilebilir.
- Hastanın ani ritim bozukluğu riski varsa şok özelliği bulunan bir cihazın gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle “yükseltme” işlemi her hastada aynı şekilde yapılmaz.
Mevcut kalp pili neden yetersiz kalabilir?
Geleneksel kalp pillerinde elektrotlardan biri çoğunlukla kalbin sağ karıncığını uyarır. Bazı hastalarda sağ karıncığın uzun süre ve yüksek oranda uyarılması, kalbin iki karıncığının aynı anda kasılmasını bozabilir. Kalbin pompalama gücü zamanla azalabilir. Bu durum kalp piline bağlı kalp kası zayıflaması veya tıbbi adıyla pacing ilişkili kardiyomiyopatiolarak adlandırılabilir.
Fakat nefes darlığı veya kalp gücündeki azalma doğrudan pile bağlanmamalıdır. Kalp damar hastalığı, kapak hastalığı, ritim bozuklukları, kansızlık, akciğer hastalıkları ve ilaç düzeni gibi başka nedenler de araştırılmalıdır.
Kalp pilinin yükseltilmesini düşündürebilecek belirtiler nelerdir?
Kalp pili olan bir kişide aşağıdaki yakınmalar yeni başladıysa veya giderek artıyorsa cihaz ve kalp fonksiyonları yeniden değerlendirilmelidir:
- Yürürken veya merdiven çıkarken nefes darlığı
- Önceden yapılabilen işleri yaparken çabuk yorulma
- Efor kapasitesinde belirgin azalma
- Ayaklarda veya bacaklarda şişme
- Gece nefes darlığıyla uyanma ya da yatarken nefes almakta zorlanma
- Kalp yetersizliği nedeniyle tekrarlayan hastane başvuruları
- Çarpıntı, baş dönmesi veya bayılma
Bu belirtiler tek başına CRT ya da sol dal pili gerektiğini göstermez. Öncelikle nedenin ortaya konması gerekir.
3 odacıklı kalp pili (CRT) nedir?
CRT, “kardiyak resenkronizasyon tedavisi” anlamına gelir. Halk arasında 3 odacıklı kalp pili veya üç kablolu kalp piliolarak da bilinir.
Standart bir kalp pili çoğunlukla kalbin sağ tarafını uyarırken CRT sisteminde kalbin sol karıncığının kasılmasına yardımcı olan ek bir elektrot bulunur. Amaç, sağ ve sol karıncığın daha uyumlu çalışmasını sağlamaktır.
Uygun hastalarda CRT:
- Kalbin kasılma uyumunu iyileştirebilir,
- Nefes darlığı ve çabuk yorulma gibi yakınmaları azaltabilir,
- Efor kapasitesini artırabilir,
- Kalp yetersizliği nedeniyle hastaneye yatış riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Ancak her hasta CRT’den aynı ölçüde yarar görmez. Kalp kasının durumu, EKG bulguları, mevcut pilin çalışma oranı, eşlik eden hastalıklar ve elektrotların yerleşimi sonucu etkileyebilir.
Sol dal pili nedir?
Kalbin kendi doğal elektrik iletim sistemi vardır. Sol dal pacing (LBBP) yönteminde elektrot, bu doğal iletim sisteminin sol dalına yakın bir bölgeye yerleştirilir. Amaç, elektrik uyarısının kalpte daha doğal bir yoldan yayılmasını sağlamaktır.
Sol dal pili:
- Kalbin karıncıklarını daha uyumlu uyarabilir,
- Sağ karıncık uyarımına bağlı uyumsuz kasılmayı azaltabilir,
- Bazı hastalarda kalbin pompalama fonksiyonunu korumaya veya iyileştirmeye yardımcı olabilir,
- Bazı durumlarda CRT’ye alternatif, bazı durumlarda ise farklı bir kurtarma seçeneği olarak değerlendirilebilir.
Sol dal pacing her hasta için uygun değildir. Kalbin anatomisi, mevcut elektrotlar, toplardamarların durumu ve hastanın klinik ihtiyacı yöntem seçiminde önemlidir.
CRT ile sol dal pili arasındaki fark nedir?
İki yöntemin de temel hedefi kalbin daha uyumlu çalışmasını sağlamaktır; ancak bunu farklı yollarla yaparlar.
CRT’de genellikle kalbin sol karıncığını dış yüzeyine yakın bir bölgeden uyaran ek elektrot kullanılır. Sol dal pacing’deise kalbin doğal elektrik iletim sistemine ulaşılması hedeflenir.
Hangi yöntemin daha uygun olduğu yalnızca “hangisi daha yeni?” sorusuyla belirlenemez. EKG’deki iletim bozukluğu, kalbin pompalama gücü, mevcut pilin uyarım yüzdesi, önceki işlemler ve damar yapısı birlikte değerlendirilir.
Kimlerde yükseltme düşünülebilir?
Mevcut kalp pilinin CRT’ye veya sol dal piline yükseltilmesi özellikle şu durumlarda gündeme gelebilir:
- Kalp pilinden sonra kalbin pompalama gücünde belirgin azalma saptanması
- Sağ karıncığın yüksek oranda uyarılmasıyla birlikte kalp yetersizliği belirtilerinin gelişmesi
- Uygun ilaç tedavisine rağmen nefes darlığı ve çabuk yorulmanın devam etmesi
- EKG ve ekokardiyografide kalbin kasılma uyumunun bozulduğunu düşündüren bulgular bulunması
- Mevcut cihazın değiştirilme zamanı yaklaşırken daha fizyolojik bir uyarım sistemine ihtiyaç olduğunun anlaşılması
Bu liste genel bilgilendirme içindir. Cihaz yükseltme kararı standart bir kontrol listesiyle değil, hasta özelinde verilir.
Karar verilmeden önce hangi kontroller yapılır?
Değerlendirmede genellikle şu bilgiler birlikte incelenir:
- Kalp pili kontrolü: Pilin ne kadar süredir çalıştığı, sağ karıncığı uyarma yüzdesi, batarya durumu ve elektrot ölçümleri
- EKG: Kalbin elektriksel uyarılma biçimi ve QRS süresi
- Ekokardiyografi: Kalbin pompalama gücü, kapaklar ve kalp boşlukları
- Şikâyetler ve muayene: Nefes darlığı, ödem, yorgunluk ve efor kapasitesi
- Mevcut elektrotların değerlendirilmesi: Çalışma durumu, yerleşimi ve olası damar darlıkları
- Kalp yetersizliği tedavisi: İlaçların uygunluğu ve diğer düzeltilebilir nedenler
Eski pil kontrol raporlarının, EKG’lerin, ekokardiyografi sonuçlarının ve cihaz kartının muayeneye getirilmesi değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Yükseltme işlemi nasıl yapılır?
İşlem çoğunlukla köprücük kemiğinin altındaki mevcut pil bölgesinden gerçekleştirilir. Pil cebi açılır, mevcut sistem kontrol edilir ve planlanan yönteme göre yeni elektrot yerleştirilir. Gerekirse eski jeneratör değiştirilerek yeni elektrotlarla uyumlu cihaza bağlanır.
Her zaman eski elektrotların çıkarılması gerekmez. Ancak elektrot sayısı, enfeksiyon şüphesi, elektrot arızası veya damarda darlık bulunması işlem planını değiştirebilir.
İşlemin süresi ve anestezi şekli hastanın durumuna ve yapılacak uygulamaya göre değişir. İşlem öncesinde kan sulandırıcılar ve diğer ilaçlar mutlaka hekim tarafından düzenlenmelidir; hasta kendi kararıyla ilaç kesmemelidir.
İşlemin riskleri var mıdır?
Kalp pili yükseltme işlemi deneyimli merkezlerde sık uygulanan bir girişimdir; ancak risksiz değildir. Olası riskler arasında:
- Pil cebinde kanama veya hematom,
- Enfeksiyon,
- Damar hasarı veya damarda tıkanıklık,
- Akciğer zarları arasına hava girmesi,
- Elektrodun yer değiştirmesi veya istenen bölgeye yerleştirilememesi,
- Nadiren kalp çevresinde sıvı birikmesi
sayılabilir. Kişisel risk; yaşa, kullanılan ilaçlara, mevcut elektrotlara ve eşlik eden hastalıklara göre değişir.
İşlemden sonra iyileşme nasıldır?
Hastanede kalış süresi hastanın genel durumu ve yapılan işlemin kapsamına göre belirlenir. Taburculuk sonrasında yara yerinin temiz ve kuru tutulması, kol hareketleriyle ilgili önerilere uyulması ve kontrol tarihlerinin aksatılmaması önemlidir.
Yeni sistem takıldıktan sonra yalnızca pil kontrolü yapılmaz. Hastanın şikâyetleri, EKG’si ve kalbin pompalama gücü de zaman içinde yeniden değerlendirilir. Bazı hastalarda iyileşme kısa sürede hissedilebilirken kalbin yeniden şekillenmesi ve fonksiyonlardaki değişim daha uzun zamanda ortaya çıkabilir.
Sık sorulan sorular
Her nefes darlığında pil yükseltilir mi?
Hayır. Nefes darlığının kalp, akciğer, kansızlık, kapak hastalığı veya başka nedenleri olabilir. Önce ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır.
Pilin bataryası bitmeden sistem değiştirilebilir mi?
Tıbbi gereklilik varsa bataryanın tamamen bitmesi beklenmez. Karar hastanın klinik durumu ve cihaz bulgularına göre verilir.
Eski pil kabloları mutlaka çıkarılır mı?
Hayır. Çalışan ve sorun oluşturmayan elektrotlar çoğu zaman yerinde bırakılabilir. Enfeksiyon, elektrot arızası veya damarla ilgili sorunlarda farklı bir yaklaşım gerekebilir.
CRT mi, sol dal pili mi daha iyidir?
Herkes için geçerli tek bir cevap yoktur. Her iki yöntem de kalbin daha uyumlu çalışmasını hedefler; uygun seçim hastanın EKG’si, kalp gücü, mevcut sistemi ve anatomisine göre yapılır.
Yükseltme işleminden sonra kalp tamamen düzelir mi?
Uygun hastalarda belirtiler ve kalp fonksiyonları iyileşebilir; ancak kesin sonuç garantisi verilemez. Altta yatan kalp hastalığı ve tedaviye verilen kişisel yanıt önemlidir.
Kalp pili olan ve şikâyeti devam eden hastalar için değerlendirme
Kalp pili bulunmasına rağmen nefes darlığı, çabuk yorulma veya kalp yetersizliği yakınmaları devam eden hastalarda yalnızca pil bataryasına bakılması yeterli olmayabilir. Pilin kalbi uyarma oranı, EKG, ekokardiyografi ve mevcut elektrot sistemi birlikte değerlendirilmelidir.
Prof. Dr. Kazım Serhan Özcan, İstanbul’da kalp pili kontrolü, CRT, sol dal pacing ve karmaşık cihaz sistemlerinin değerlendirilmesi alanlarında çalışmalarını sürdürmektedir. Mevcut kalp pilinin 3 odacıklı kalp piline veya sol dal piline yükseltilmesinin uygun olup olmadığı ancak kişiye özel kardiyoloji ve elektrofizyoloji değerlendirmesiyle belirlenebilir.
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya kişisel tıbbi öneri yerine geçmez.
