ICD, tehlikeli kalp ritimlerini fark ederek gerektiğinde şok veren ve hayat kurtaran bir cihazdır. Ancak cihazın kısa süre içinde birden fazla şok vermesi hem altta yatan ciddi bir ritim sorununa işaret edebilir hem de hasta için oldukça korkutucu olabilir.
Tekrarlayan şokların nedeni ventriküler taşikardi (VT) ise ilaç tedavisi ve ICD ayarlarının düzenlenmesinin yanında VT ablasyonu gündeme gelebilir. VT ablasyonunun amacı ICD’yi çıkarmak değil, şoka yol açan ritmin kaynağını tedavi ederek yeni atakları ve şokları azaltmaktır.
ICD neden şok verir?
ICD, kalbin karıncıklarından kaynaklanan ve hayati tehlike oluşturabilecek çok hızlı ritimleri sonlandırmak için tasarlanmıştır. Cihaz bazen ritmi ağrısız, hızlı uyarılarla düzeltir. Bu yöntem yeterli olmazsa şok tedavisi uygular.
Her ICD şoku aynı anlama gelmez. Şokun nedeni:
- Ventriküler taşikardi veya ventriküler fibrilasyon gibi gerçek bir tehlikeli ritim,
- Atriyal fibrilasyon gibi hızlı fakat farklı bir ritmin cihaz tarafından yanlış değerlendirilmesi,
- Elektrot ya da cihazla ilgili bir sorun,
- Kalp yetersizliğinin kötüleşmesi, kalp damarlarında yeni bir problem, enfeksiyon veya elektrolit bozukluğu
olabilir.
Bu nedenle yalnızca hastanın hissettiklerine bakılarak karar verilmez. ICD mutlaka kontrol edilmeli ve şok sırasında cihazın kaydettiği ritim incelenmelidir.
ICD şok verirse ne yapılmalı?
ICD şoku sonrasında ne yapılacağı, şok sayısına ve hastanın durumuna göre değişir:
- Bir kez şok aldıysanız ve kendinizi iyi hissediyorsanız: Oturun veya uzanın, araç kullanmayın ve sizi takip eden kalp ritim merkeziyle aynı gün iletişime geçin. Cihaz kaydının kısa sürede değerlendirilmesi gerekir.
- Birden fazla şok aldıysanız: Kendinizi iyi hissetseniz bile 112’yi arayın. Tekrarlayan şoklar acil değerlendirme gerektirir.
- Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, ciddi baş dönmesi veya devam eden çarpıntı varsa: Şok sayısını beklemeden 112’yi arayın.
- Hasta bilincini kaybeder ve normal nefes almıyorsa: Yakındaki kişi 112’yi aramalı, temel yaşam desteğine başlamalı ve varsa otomatik eksternal defibrilatörü kullanmalıdır.
Şoktan hemen sonra hastanın kendi aracıyla hastaneye gitmesi uygun değildir.
Elektriksel fırtına nedir?
Genellikle 24 saat içinde üç veya daha fazla ciddi karıncık ritim atağı yaşanması ya da ICD’nin bu ataklara tedavi uygulaması elektriksel fırtına olarak adlandırılır. Bu durum hastanede acil ve çok yönlü tedavi gerektirir.
Tedavide yalnızca şok sayısına odaklanılmaz. Ritim bozukluğunu tetikleyebilecek kalp krizi veya damar problemi, kalp yetersizliği, enfeksiyon, potasyum-magnezyum bozukluğu ve ilaçlarla ilgili sorunlar da araştırılır. Gerekli hastalarda sakinleştirme, ilaç tedavisi, ICD’nin yeniden programlanması ve VT ablasyonu birlikte planlanabilir.
Ventriküler taşikardi (VT) nedir?
Ventriküler taşikardi, kalbin alt odacıklarından kaynaklanan hızlı ritim bozukluğudur. Özellikle daha önce kalp krizi geçirmiş, kalp kasında yara dokusu bulunan veya kardiyomiyopatisi olan kişilerde görülebilir.
Kalpteki yara dokusunun çevresinde elektriksel uyarının dönüp durduğu bir yol oluşabilir. Bu devre kalbi hızlandırır; tansiyon düşmesi, nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma ve bazı hastalarda kalp durmasına neden olabilir. ICD atağı durdurabilir fakat ritmi oluşturan devre varlığını sürdürebilir. Bu nedenle ataklar tekrarlayabilir.
VT ablasyonu nedir?
VT ablasyonu, ventriküler taşikardiye yol açan anormal elektriksel bölgelerin bulunup etkisiz hâle getirilmesi işlemidir. Çoğunlukla kasık damarlarından ilerletilen ince kateterlerle kalbe ulaşılır.
Üç boyutlu haritalama sistemleri yardımıyla:
- Kalpteki normal ve anormal elektrik sinyalleri kaydedilir.
- VT’nin çıktığı bölge veya devam etmesini sağlayan elektriksel yollar belirlenir.
- Uygun bölgelere çoğunlukla radyofrekans enerjisi uygulanır.
- İşlem sonunda ritmin yeniden başlatılıp başlatılamadığı ve tedavinin etkisi değerlendirilir.
Bazı hastalarda ritim odağı kalbin dış yüzeyine yakın olabilir. Böyle durumlarda standart damar yoluna ek olarak epikardiyal ablasyon adı verilen, kalbin dış yüzeyinden yapılan özel bir yaklaşım gerekebilir.
Tekrarlayan ICD şoklarında VT ablasyonu ne zaman düşünülür?
VT ablasyonu özellikle şu durumlarda değerlendirilebilir:
- ICD’nin VT nedeniyle tekrar tekrar tedavi veya şok vermesi,
- Uygun ilaç tedavisine rağmen VT’nin sürmesi,
- İlaçların etkisiz kalması veya ciddi yan etkilere yol açması,
- Elektriksel fırtına gelişmesi,
- Yavaş fakat uzun süren VT ataklarının kalp yetersizliğini kötüleştirmesi,
- ICD şoku korkusunun ve tekrarlayan hastane başvurularının yaşam kalitesini belirgin biçimde bozması.
Her şok alan hastaya hemen ablasyon yapılmaz. Önce şokun gerçekten VT’ye bağlı olup olmadığı, cihaz ayarları, kullanılan ilaçlar, kalbin yapısı ve düzeltilebilir tetikleyiciler birlikte değerlendirilir.
VT ablasyonu ICD şoklarını tamamen bitirir mi?
VT ablasyonu birçok hastada VT ataklarını ve buna bağlı ICD tedavilerini belirgin biçimde azaltabilir. Ancak sonuç; kalp hastalığının türüne, yara dokusunun yaygınlığına, kalbin pompa gücüne ve VT’nin yerine göre değişir.
Bu nedenle işlem için “bir daha hiç şok olmayacak” garantisi verilemez. Bazı hastalarda ritim tekrar edebilir ve ek ilaç tedavisi veya yeniden ablasyon gerekebilir. Buna rağmen tekrarlayan VT ve ICD şokları bulunan uygun hastalarda ablasyon, tedavinin önemli parçalarından biridir.
Ablasyondan sonra ICD çıkarılır mı?
Genellikle hayır. VT ablasyonu ritmin oluşma ihtimalini azaltmayı hedefler; ICD ise tehlikeli bir ritim yeniden gelişirse hastayı korumaya devam eder. Bu iki tedavi birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman birbirini tamamlayan yöntemlerdir.
Ablasyon sonrasında ICD yeniden kontrol edilir. Gerekirse hızlı uyarı tedavileri ve şok bölgeleri hastanın ritim özelliklerine göre yeniden programlanır.
İşlem öncesinde hangi incelemeler yapılır?
Hastanın durumuna göre aşağıdaki değerlendirmeler istenebilir:
- ICD kayıtlarının ayrıntılı incelenmesi,
- EKG ve ekokardiyografi,
- Koroner damarların değerlendirilmesi,
- Kalp MR’ı veya bilgisayarlı tomografi,
- Kan testleri ve elektrolit ölçümleri,
- Kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi.
Kalp MR’ı her ICD hastasında uygun olmayabilir. Cihazın ve elektrotların MR uyumluluğu ayrıca kontrol edilir.
VT ablasyonunun riskleri var mıdır?
VT ablasyonu ileri düzey bir elektrofizyoloji işlemidir. Riskler hastanın genel durumuna, kalp hastalığına ve kullanılan yaklaşıma göre değişir. Kasık bölgesinde kanama veya damar sorunu, kalp çevresinde sıvı birikmesi, pıhtı ve inme, kalbin ileti sisteminde hasar, böbrek fonksiyonlarında bozulma ve ritmin tekrarlaması olası riskler arasındadır.
Epikardiyal işlem gereken hastalarda farklı ek riskler bulunabilir. İşlem öncesinde beklenen yarar ve kişiye özgü riskler ayrıntılı biçimde değerlendirilmelidir.
VT ablasyonu sonrası takip nasıl olur?
İşlem sonrasında hasta belirli bir süre ritim açısından izlenir. Taburculuk zamanı işlemin kapsamına ve hastanın durumuna göre değişir. İlaçlar hekim önerisi olmadan kesilmemelidir.
Takipte:
- ICD kayıtları ve cihaz ayarları kontrol edilir,
- Yeni VT atağı veya cihaz tedavisi olup olmadığı değerlendirilir,
- Kalp yetersizliği tedavisi düzenlenir,
- Gerekirse uzaktan cihaz takibi kullanılır.
Ablasyon sonrası yeni bir ICD şoku gelişirse bunun “normal” olduğu düşünülmemeli; cihaz kaydı gecikmeden incelenmelidir.
İstanbul’da VT ablasyonu değerlendirmesi
Tekrarlayan ICD şokları yaşayan bir hastanın değerlendirilmesi; cihaz kayıtlarının okunması, ritmin kaynağının belirlenmesi, üç boyutlu haritalama ve gerektiğinde ileri ablasyon yöntemleri konusunda deneyim gerektirir.
İstanbul’da VT ablasyonu için başvuran hastalarda amaç, yalnızca şoku durdurmak değil; şokun doğru mu yanlış mı olduğunu belirlemek, tekrarlamayı kolaylaştıran nedenleri düzeltmek ve hastaya uygun bütüncül tedavi planını oluşturmaktır.
Sık sorulan sorular
ICD bir kez şok verirse hastaneye gitmek gerekir mi?
Kişi kendini iyi hissetse bile takip eden ritim merkeziyle aynı gün görüşmeli ve cihaz kaydı kısa sürede incelenmelidir. Şokla birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma veya devam eden çarpıntı varsa 112 aranmalıdır.
ICD iki kez şok verirse ne yapılmalı?
Kısa süre içinde birden fazla şok acil durum kabul edilmelidir. Hasta araç kullanmamalı ve 112 aranmalıdır.
VT ablasyonu kaç saat sürer?
İşlem süresi VT’nin yerine, kalpteki yara dokusuna ve kalbin dış yüzeyinden işlem gerekip gerekmediğine göre değişir. Kesin süre, işlem öncesi değerlendirme sonrasında yaklaşık olarak öngörülebilir.
VT ablasyonu ağrılı mıdır?
İşlem sedasyon veya genel anestezi altında yapılabilir. Uygulanacak anestezi yöntemi hastanın durumu ve planlanan işlemin özelliklerine göre belirlenir.
Ablasyondan sonra şok tekrarlar mı?
Tekrarlayabilir. Ablasyon çoğu hastada ritim ve şok yükünü azaltmayı hedefler; tam başarı kalp hastalığının türüne ve VT’nin özelliklerine bağlıdır. Bu nedenle ICD takibi ve ilaç tedavisi genellikle devam eder.
Her ICD şoku doğru şok mudur?
Hayır. Hızlı atriyal ritimler, elektrot sorunları veya bazı teknik durumlar uygunsuz şoka neden olabilir. Bunun ayrımı ancak cihaz kayıtlarının incelenmesiyle yapılabilir.
Sonuç
Tekrarlayan ICD şokları yalnızca cihazla ilgili bir sorun değildir; çoğu zaman altta yatan ritim bozukluğunun ve kalp hastalığının yeniden değerlendirilmesini gerektirir. Şokların nedeni VT ise ilaç tedavisi, ICD programlaması ve VT ablasyonu birlikte ele alınır.
VT ablasyonu uygun hastalarda tekrarlayan ritim ataklarını ve ICD şoklarını azaltarak yaşam kalitesini iyileştirebilir. En doğru yaklaşım, ICD kayıtlarının ve kalbin yapısal özelliklerinin deneyimli bir kardiyak elektrofizyoloji ekibi tarafından birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.
Önemli: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Birden fazla ICD şoku, bayılma,göğüs ağrısı, nefes darlığı veya devam eden ciddi çarpıntı durumunda 112’yi arayın.
