Sol dal bloğu, kalbin elektrik sisteminde sol karıncığa giden ana iletim yolunda gecikme veya blok olmasıdır.
EKG raporunda genellikle şu ifadelerle görülür:
- Sol dal bloğu
- LBBB
- Left bundle branch block
- Komplet sol dal bloğu
- İnkomplet sol dal bloğu
- Geniş QRS
Sol dal bloğunda kalbin sağ ve sol karıncıkları aynı anda kasılamayabilir. Bu durum bazı hastalarda hiçbir şikâyet yapmazken, bazı hastalarda kalbin pompa gücünü ve efor kapasitesini etkileyebilir.
Önemli nokta şudur:
Sol dal bloğu tek başına her zaman tehlikeli değildir; ama mutlaka kalbin yapısı ve pompa gücüyle birlikte değerlendirilmelidir.
Sol Dal Bloğu Kısaca
| Merak Edilen | Kısa Cevap |
| Sol dal bloğu nedir? | Sol karıncığa giden elektrik iletisinin gecikmesidir |
| LBBB ne demek? | Left Bundle Branch Block, yani sol dal bloğu |
| EKG’de anlaşılır mı? | Evet, tanı çoğunlukla EKG ile konur |
| Her zaman tehlikeli mi? | Hayır |
| Hangi test gerekir? | EKG sonrası genellikle EKO gerekir |
| Kalp pili gerekir mi? | Her hastada değil |
| CRT ne zaman gerekir? | EF düşük, QRS geniş ve kalp yetmezliği varsa düşünülebilir |
| LBBP ne demek? | Sol dal alanına yakın fizyolojik kalp pili yöntemidir |
Sol Dal Bloğu Ne Demek?
Kalbin elektrik sistemi, kalp kasının düzenli ve eş zamanlı kasılmasını sağlar.
Bu sistemde elektrik uyarısı önce üst odacıklardan başlar, sonra AV düğümden geçer ve sağ-sol dallar üzerinden karıncıklara yayılır.
Sol dal bloğunda elektrik uyarısı sol karıncığa normal yoldan ve normal hızda ulaşamaz.
Bu nedenle sol karıncık daha geç aktive olur.
Sonuçta kalbin kasılması daha senkronize olmayan, yani uyumsuz bir hale gelebilir.
Bu durum özellikle kalp yetmezliği olan hastalarda önemlidir.
EKG’de LBBB Ne Anlama Gelir?
EKG’de LBBB görülmesi, kalbin elektrik iletiminde sol dal düzeyinde gecikme olduğunu gösterir.
EKG’de genellikle QRS genişliği artar.
Ancak hasta açısından asıl mesele EKG’deki görüntüden çok şudur:
Sol dal bloğu kalbin pompa gücünü etkiliyor mu?
Bu nedenle sol dal bloğu saptanan hastada çoğu zaman ekokardiyografi, yani EKO ile kalp kası ve EF değeri değerlendirilir.
Sol Dal Bloğu Belirti Verir mi?
Bazı hastalarda hiçbir belirti olmaz.
Sol dal bloğu rutin EKG’de tesadüfen saptanabilir.
Bazı hastalarda ise şu şikâyetler görülebilir:
- Çabuk yorulma
- Nefes darlığı
- Efor kapasitesinde azalma
- Çarpıntı
- Göğüste baskı
- Baş dönmesi
- Bayılacak gibi olma
- Kalp yetmezliği belirtileri
Bu belirtiler sol dal bloğundan kaynaklanabileceği gibi, altta yatan kalp hastalığına da bağlı olabilir.
Sol Dal Bloğu Neden Olur?
Sol dal bloğu farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
Sık nedenler:
- Hipertansiyon
- Koroner damar hastalığı
- Kalp krizi sonrası hasar
- Kalp yetersizliği
- Dilate kardiyomiyopati
- Kalp kapak hastalıkları
- Yaşa bağlı ileti sistemi hastalığı
- Miyokardit veya kalp kası hastalıkları
- Daha önce geçirilmiş kalp cerrahisi
Nadiren kalbi tamamen normal olan kişilerde de sol dal bloğu görülebilir.
Bu nedenle sol dal bloğu saptandığında hastanın yaşı, şikâyeti, EKO bulgusu ve risk faktörleri birlikte değerlendirilmelidir.
Sol Dal Bloğu Tehlikeli midir?
Sol dal bloğunun önemi hastaya göre değişir.
Eğer hasta gençse, şikâyeti yoksa, EKO normalse ve kalp fonksiyonu iyiyse takip yeterli olabilir.
Ama şu durumlarda daha dikkatli değerlendirme gerekir:
- Yeni gelişen sol dal bloğu
- Göğüs ağrısı ile birlikte sol dal bloğu
- Nefes darlığı
- EF düşüklüğü
- Kalp yetersizliği
- Bayılma
- Daha önce kalp krizi öyküsü
- Geniş QRS
- EKO’da sol karıncık büyümesi
Yani sol dal bloğu için doğru soru şudur:
“Bu EKG bulgusu bende masum mu, yoksa altta yatan kalp hastalığının işareti mi?”
Yeni Sol Dal Bloğu Önemli mi?
Evet, özellikle yeni ortaya çıkan sol dal bloğu önemlidir.
Hasta daha önce normal EKG’ye sahipken yeni sol dal bloğu geliştiyse, bunun nedeni araştırılmalıdır.
Özellikle göğüs ağrısı, nefes darlığı, soğuk terleme veya halsizlik varsa acil değerlendirme gerekir.
Çünkü bazı hastalarda yeni sol dal bloğu kalp damar hastalığı veya akut kalp problemiyle ilişkili olabilir.
Sol Dal Bloğu Kalp Yetmezliği Yapar mı?
Bazı hastalarda sol dal bloğu kalbin iki karıncığının uyumlu kasılmasını bozabilir.
Bu duruma mekanik senkron bozukluğu denebilir.
Eğer kalp pompa gücü zaten düşükse, sol dal bloğu kalp yetmezliği belirtilerini artırabilir.
Bu hastalarda:
- nefes darlığı
- efor kapasitesinde azalma
- bacaklarda şişme
- çabuk yorulma
- EF düşüklüğü
görülebilir.
Bu durumda sol dal bloğu yalnızca EKG bulgusu olmaktan çıkar; tedavi planını etkileyen önemli bir faktör haline gelir.
Sol Dal Bloğunda Hangi Testler Yapılır?
Sol dal bloğu saptanan hastada genellikle şu değerlendirmeler yapılır:
- 12 derivasyonlu EKG
- Ekokardiyografi
- EF ölçümü
- Holter
- Kan testleri
- Koroner damar değerlendirmesi
- Efor veya görüntülemeli iskemi testleri
- Gerekirse kalp MR
- Bayılma varsa ritim kaydı veya EPS
Her hastaya tüm testler gerekmez.
Ama EKG’de sol dal bloğu görüldüğünde en temel soru genellikle şudur:
EKO normal mi, EF kaç?
Sol Dal Bloğunda Kalp Pili Gerekir mi?
Her sol dal bloğu hastasına kalp pili gerekmez.
Kalp pili kararı şu durumlara göre verilir:
- Hastada yavaş nabız var mı?
- AV blok var mı?
- Bayılma ritim bozukluğuna bağlı mı?
- EF düşük mü?
- Kalp yetmezliği var mı?
- QRS ne kadar geniş?
- CRT veya fizyolojik pacing gerekir mi?
Sadece EKG’de sol dal bloğu yazıyor diye kalp pili takılmaz.
CRT Nedir, Sol Dal Bloğunda Ne İşe Yarar?
CRT, yani kardiyak resenkronizasyon tedavisi, kalbin sağ ve sol karıncıklarının daha uyumlu kasılmasını sağlamayı amaçlayan özel bir kalp pili tedavisidir.
Özellikle:
- Kalp yetersizliği olan
- EF değeri düşük olan
- QRS süresi geniş olan
- Sol dal bloğu morfolojisi bulunan
- İlaç tedavisine rağmen şikâyeti devam eden
seçilmiş hastalarda CRT önemli bir tedavi seçeneği olabilir.
CRT her sol dal bloğu hastasına yapılmaz.
Ama doğru hastada nefes darlığını azaltabilir, efor kapasitesini artırabilir ve kalp fonksiyonunun toparlanmasına katkı sağlayabilir.
LBBP / Sol Dal Pacing Nedir?
Son yıllarda sol dal alanı pacing, yani LBBP / LBBAP, bazı hastalarda daha fizyolojik kalp pili tedavisi olarak gündeme gelmiştir.
Bu yöntemde amaç, kalbin doğal elektrik sistemine daha yakın bir noktadan uyarı vererek daha senkronize kasılma sağlamaktır.
LBBP bazı hastalarda klasik sağ ventrikül pilinden daha fizyolojik olabilir.
Bazı hastalarda CRT’ye alternatif veya tamamlayıcı strateji olarak değerlendirilebilir.
Ancak LBBP de her sol dal bloğu hastasına otomatik uygulanacak bir yöntem değildir.
Hasta seçimi, EF değeri, QRS genişliği, kalp yetmezliği durumu ve anatomi birlikte değerlendirilmelidir.
Sol Dal Bloğu Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tedavi, sol dal bloğunun nedenine göre değişir.
Bazı hastalarda sadece takip yeterlidir.
Bazı hastalarda ise altta yatan hastalık tedavi edilir:
- Hipertansiyon kontrolü
- Koroner damar hastalığı tedavisi
- Kalp yetmezliği ilaçları
- Kapak hastalığı tedavisi
- Ritim bozukluğu tedavisi
- CRT
- CRT-D
- LBBP / LBBAP
- Kalp pili veya ICD değerlendirmesi
Yani sol dal bloğunda tedavi EKG’ye değil, hastanın bütün kalp tablosuna göre planlanır.
Sol Dal Bloğu Olan Hasta Ne Zaman Başvurmalı?
Aşağıdaki durumlarda gecikmeden kardiyoloji değerlendirmesi gerekir:
- Yeni saptanan sol dal bloğu
- Göğüs ağrısı
- Nefes darlığı
- Bayılma
- EF düşüklüğü
- Kalp yetersizliği
- Efor kapasitesinde belirgin azalma
- Çarpıntı
- Daha önce kalp krizi öyküsü
- Ailede ani ölüm öyküsü
Özellikle yeni sol dal bloğu ve göğüs ağrısı birlikteyse acil değerlendirme önemlidir.
İstanbul’da Sol Dal Bloğu ve Kalp Pili Değerlendirmesi
İstanbul’da sol dal bloğu nedeniyle başvuran hastalarda ilk amaç, EKG bulgusunun kalp üzerindeki etkisini anlamaktır.
Değerlendirmede:
- EKG
- EKO
- EF değeri
- QRS genişliği
- Holter
- koroner damar riski
- kalp yetersizliği belirtileri
- bayılma veya çarpıntı öyküsü
- CRT, CRT-D veya LBBP gereksinimi
birlikte incelenir.
Amaç yalnızca “sol dal bloğu var” demek değil, bu bulgunun hastada ne anlama geldiğini ve tedavi gerektirip gerektirmediğini belirlemektir.
Sık Sorulan Sorular
Sol dal bloğu nedir?
Sol dal bloğu, kalbin sol karıncığına giden elektrik iletisinde gecikme veya blok olmasıdır.
LBBB ne demek?
LBBB, Left Bundle Branch Block demektir. Türkçesi sol dal bloğudur.
Sol dal bloğu tehlikeli mi?
Her zaman tehlikeli değildir. Ancak kalp yetmezliği, EF düşüklüğü, göğüs ağrısı veya yeni gelişmiş sol dal bloğu varsa önemlidir.
Sol dal bloğu EKG’de nasıl anlaşılır?
EKG’de geniş QRS ve sol dal bloğuna özgü paternlerle anlaşılır. Kesin yorum kardiyoloji tarafından yapılmalıdır.
Sol dal bloğu kalp pili gerektirir mi?
Her hastada gerekmez. Kalp pili veya CRT kararı EF, QRS süresi, şikâyet, AV blok ve kalp yetmezliği durumuna göre verilir.
Sol dal bloğu kalp yetmezliği yapar mı?
Bazı hastalarda kalbin senkron kasılmasını bozarak kalp yetmezliği belirtilerini artırabilir.
CRT sol dal bloğunda ne işe yarar?
CRT, sağ ve sol karıncıkların daha uyumlu kasılmasını sağlayarak seçilmiş kalp yetmezliği hastalarında kalp fonksiyonunu ve şikâyetleri iyileştirebilir.
LBBP nedir?
LBBP, sol dal alanına yakın bölgeden yapılan daha fizyolojik kalp pili yöntemidir. Seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.
Sonuç
Sol dal bloğu, EKG’de görülen önemli bir elektriksel ileti bozukluğudur.
Bazı hastalarda masum bir bulgu olabilir.
Bazı hastalarda ise kalp yetmezliği, EF düşüklüğü, koroner damar hastalığı veya ritim-ileti sistemi hastalıklarının işareti olabilir.
Bu nedenle sol dal bloğu saptandığında en önemli sorular şunlardır:
- EKO normal mi?
- EF kaç?
- QRS ne kadar geniş?
- Şikâyet var mı?
- Kalp yetersizliği var mı?
- CRT, CRT-D veya LBBP gerekir mi?
Doğru değerlendirme ile sol dal bloğunun takip mi, ilaç tedavisi mi, kalp pili/CRT mi gerektirdiği netleştirilebilir.
Tıbbi olarak hazırlayan ve gözden geçiren:
Prof. Dr. Kazım Serhan Özcan
Kardiyoloji Uzmanı – Kardiyak Elektrofizyolog
İlgi alanları: Sol dal bloğu, kalp pili, CRT, CRT-D, LBBP / LBBAP, ritim bozuklukları ve kardiyak elektrofizyoloji.loğu, çoğu zaman kalp pili tedavisiyle sessiz bir tehlikeden, kontrol altına alınmış bir ritme dönüşebilir.”
